Marka, bir işletmenin mal veya hizmetlerini diğer işletmelerden ayırt etmeye yarayan bir işaret olmasının yanı sıra, işletmenin yıllar içerisinde oluşturduğu itibarı, müşteri güvenini ve ticari değerini temsil eden en önemli varlıklarından biridir. Bu nedenle marka tescili, işletmelerin fikri mülkiyet haklarının korunması bakımından büyük önem taşımaktadır. Ancak uygulamada birçok marka sahibi, tescil belgesinin alınmasıyla birlikte markasının artık tamamen koruma altında olduğunu düşünmekte ve sonraki süreci takip etmemektedir. Oysa marka hakkının korunması, yalnızca tescil işleminin tamamlanmasıyla sınırlı değildir. Marka hakkının etkin şekilde korunabilmesi için tescil sonrasında da hak sahibinin markasını yakından takip etmesi ve gerektiğinde hukuki yollara başvurması gerekmektedir.

Marka hakkına ilişkin temel düzenlemeler 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nda yer almaktadır. Kanun'un 6. maddesinde düzenlenen nispi ret nedenleri uyarınca önceki tarihli bir marka ile aynı veya benzer olan ve bu nedenle halk nezdinde karıştırılma ihtimali bulunan marka başvurularının reddedilmesi mümkündür. Kanunun aradığı "karıştırılma ihtimali", tüketicinin iki markayı birebir aynı zannetmesinden ibaret değildir. Tüketicinin, söz konusu markaların aynı işletmeye veya ekonomik olarak bağlantılı işletmelere ait olduğu kanaatine varması da karıştırılma ihtimali kapsamında değerlendirilmektedir. Bu nedenle markalar arasındaki benzerlik değerlendirilirken yalnızca farklılıklar değil, markaların bıraktığı genel izlenim esas alınmaktadır.

Türk Patent ve Marka Kurumu'na yapılan marka başvuruları, şekli incelemenin ardından Resmi Marka Bülteni'nde yayımlanmaktadır. Bu yayım ile birlikte önceki hak sahiplerine, başvurunun kendi marka haklarını ihlal ettiği veya karıştırılma ihtimali oluşturduğu gerekçesiyle itiraz etme imkanı tanınmaktadır. Bu aşamada yapılacak bir itiraz benzer nitelikteki bir markanın henüz tescil edilmeden önce reddedilmesini sağlayabilmekte; böylece ileride ortaya çıkabilecek uzun ve maliyetli hukuki uyuşmazlıkların önüne geçilebilmektedir.

Konuyu somutlaştırmak gerekirse; "GÜLBENK" ibaresinin kahve ürünleri bakımından tescilli bir marka olduğunu varsayalım. Daha sonra aynı sektörde faaliyet göstermek isteyen başka bir işletmenin "KÜLBENK" ibaresi için marka başvurusunda bulunduğunu düşünelim. İlk bakışta yalnızca tek bir harfin değiştiği görülse de markaların yazılışı, telaffuzu ve genel görünümü itibarıyla ortalama tüketici nezdinde aynı işletmeye veya ekonomik olarak bağlantılı işletmelere ait oldukları yönünde bir kanaat oluşması mümkündür. Böyle bir durumda, önceki marka sahibinin Resmi Marka Bülteni'nde yayımlanan başvuruya süresi içerisinde itiraz etmesi, olası bir hak ihlalinin henüz tescil aşamasında önlenmesini sağlayabilecektir. Buna karşılık itiraz hakkının kullanılmaması halinde ise benzer markanın tescil edilmesi ve sonrasında hükümsüzlük davası veya marka hakkına tecavüz nedeniyle açılacak davalar gibi çok daha uzun ve maliyetli hukuki süreçlerin gündeme gelmesi söz konusu olabilecektir.

Nitekim marka benzerliği değerlendirilirken yalnızca markaların yazılışına bakılmamaktadır. Gerek Türk Patent ve Marka Kurumu uygulamalarında gerekse yargı kararlarında; markaların görsel, işitsel ve kavramsal benzerlikleri birlikte değerlendirilmekte, markaların hitap ettiği tüketici kitlesi, kullanılacağı mal ve hizmetler ile ortalama tüketicinin algısı dikkate alınmaktadır. Bu nedenle bazı durumlarda yalnızca tek bir harf farklılığı veya küçük bir şekil değişikliği, markalar arasındaki karıştırılma ihtimalini ortadan kaldırmaya yetmemektedir.

Marka başvurularının düzenli olarak takip edilmemesi yalnızca hukuki uyuşmazlıklara yol açmamakta, aynı zamanda işletmeler açısından önemli ticari riskler de doğurmaktadır. Benzer markaların aynı sektörde faaliyet göstermesi; tüketicilerin ürün veya hizmetlerin kaynağı konusunda yanılmasına, markanın ayırt edici gücünün zayıflamasına ve işletmenin yıllar içerisinde oluşturduğu ticari itibarın zarar görmesine neden olabilmektedir. Özellikle elektronik ticaretin yaygınlaştığı günümüzde, internet arama motorları, çevrim içi pazar yerleri ve sosyal medya platformlarında ortaya çıkan marka benzerlikleri, müşteri yönlendirmelerini doğrudan etkileyebilmekte ve işletmeler bakımından ciddi ekonomik kayıplara yol açabilmektedir.

Öte yandan, benzer bir markanın tescil edilmiş olması hak sahibinin hukuki korumasını tamamen ortadan kaldırmamaktadır. Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca hükümsüzlük davası açılması veya marka hakkına tecavüz hükümlerine dayanılarak hukuki yollara başvurulması mümkündür. Ancak bu yollar, idari itiraz sürecine kıyasla daha uzun süren, daha yüksek maliyet gerektiren ve ispat bakımından daha kapsamlı yargılama süreçlerini beraberinde getirmektedir. Bu nedenle uygulamada, hak ihlallerinin henüz marka tescil edilmeden önce itiraz yoluyla önlenmesi, marka hakkının korunmasında en etkili ve en ekonomik yöntem olarak kabul edilmektedir.

Sonuç olarak, marka tescili işletmelere önemli bir hukuki güvence sağlamakla birlikte, bu güvence ancak markanın etkin şekilde takip edilmesi ve hukuki hakların zamanında kullanılmasıyla gerçek anlamda koruma sağlayabilmektedir. Resmi Marka Bülteni'nin düzenli olarak takip edilmesi, hak ihlali oluşturabilecek marka başvurularına süresi içerisinde itiraz edilmesi ve sürecin uzman desteğiyle yürütülmesi; işletmelerin marka değerinin, ticari itibarının ve rekabet gücünün korunması bakımından büyük önem taşımaktadır. Çoğu zaman zamanında yapılan etkili bir itiraz, yıllarca sürebilecek dava süreçlerini ve önemli ekonomik kayıpları daha ortaya çıkmadan önleyebilmektedir.

Herhangi bir sorunuz olması halinde bize her zaman ulaşabilirsiniz.

Gülbenk & Kavlakoğlu Hukuk Bürosu