Konu: Marka Hakkına Tecavüz Halinde Gümrükte El Koyma Tedbiri

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun (“SMK”, “Kanun”) 7. maddesinde bir işaretin Kanun’un markalara ilişkin korumasından faydalanması için tescil edilmesi gerektiği düzenlenmiştir. Tescil edilmiş bir marka hakkında, Kanun’dan doğan koruma ve hakları münhasıran adına tescil yapılan marka sahibi kullanılır. 

Münhasıran markasını kullanma hakkına sahip olan marka sahibinin izni olmaksızın markanın veya bir unsurunun kullanılamaması, üzerinde tasarrufta bulunulamaması ise markanın korunması ile mümkündür. Bu korumayı ihlal eden üçüncü kişi davranışları marka hakkına tecavüz olarak değerlendirilir.

Marka hakkına tecavüzün varlığından söz edebilmek için tescilli bir marka, tecavüz sayılan bir fiil, marka sahibinin izninin olmaksızın üçüncü kişinin ticari nitelikte kullanımı olması gerekir. Marka hakkına tecavüz sayılan fiiller Kanun’un 29. maddesinde sayılmıştır. Bu sayım sınırlı olmayıp Kanun’un 7. maddesine yapılan atıf ile başka fiillerin de tecavüz teşkil edebileceği anlaşılmaktadır.

Kanun’un 7/3-c hükmü de ürün markalarının ithalat ve ihracatı sırasındaki marka hakkı tecavüzlerine karşı marka hakkı sahibinin koruma talep edebileceğini düzenlemektedir. Buna göre marka hakkı sahibi, markasına ait işareti taşıyan malın ithalatını veya ihracatını engelleme hakkına sahiptir. Üstelik Kanun’un 159. maddesine göre tecavüz oluşturan sahte eşyalara gümrüklerde el de konulabilir.

El koyma tedbirinin kullanılabilmesi için, marka sahibi tarafından Gümrük Genel Müdürlüğü’ne başvuru yapılması, hakkın kayda geçirilmesi gerekir ve taklit ürünlerin gümrüklerde izlenmesi talep edilir. Gümrük idaresi başvurudan itibaren otuz gün içerisinde karar verir. Ret kararlarına karşı itiraz yolu açıktır.

Başvurunun kabulü halinde, Gümrük Yönetmeliği’nin (“Yönetmelik”) 104. hükmü uyarınca gümrük işlemlerine tabi eşyanın fikri ve sınai hakları ihlal eder nitelikteki eşya tanımına uyması halinde gümrük idaresi eşyanın gümrük işlemlerini durdurur veya eşyayı alıkoyar. Marka hakkı sahibinin Yönetmeliğin yine aynı hükmü uyarınca el konulan eşyayı kontrol etme hakkı da bulunmaktadır, aynı zamanda maldan bir numune de kendisine verilebilir. Aynı zamanda marka hakkı sahibine el konulan eşyanın göndericisi, beyan sahibi, eşyanın zilyedine ilişkin isim ve adres bilgileri, malın menşei hakkında bilgiler de verilir.

Gümrük idaresinin gümrük işlemlerini durdurma veya ürünlere el koyma kararı hak sahibine tebliğ edilir. Tebliğden itibaren üç iş gününde çabuk bozulabilir eşyalar için, on iş günü içinde diğer eşyalar için ihtiyati tedbir kararı getirilmesi gerekir. Marka hakkı sahibi, ihtiyati tedbir kararı getirmez ise, durdurma ve alıkoyma kararı hükümden kalkacak, eşya hakkında beyan sahibinin talepte bulunduğu gümrük rejimi hükümlerine göre işlem yapılacaktır.

Gümrük işlemleri durdurulan veya alıkoyulan mal hakkında yetkili mahkeme kararı doğrultusunda imha işlemi veya asli niteliklerin değiştirilerek tasfiyesi uygulanır.

Herhangi bir sorunuz olması halinde bize her zaman ulaşabilirsiniz.

Gülbenk & Kavlakoğlu Hukuk Bürosu

 Kaynakça:

Şahin, Görkem Selim: Marka Hukukunda İhtiyati Tedbir ve Yargılaması, Seçkin Yayıncılık, 1. Bası, Ankara, 2024.

Tekinalp, Ünal/Okutan Nilsson, Gül/Şehirali Çelik, Feyzan Hayal: Tekinalp Fikri Mülkiyet Hukuku, On İki Levha Yayıncılık, 6. Bası, İstanbul, 2025.