• TR | EN
  • Derneklerin ve Vakıfların İktisadi İşletmelerinden Kar Aktarımında Stopaj

     

    Konu: Derneklerin ve Vakıfların İktisadi İşletmelerinden Kar Aktarımında Stopaj

    Derneklerin ve vakıfların kuruluş amaçlarını gerçekleştirmek için ihtiyaç duydukları mali kaynakların bir bölümü iktisadi işletmeleri aracılığıyla sağlanmaktadır. Bu işletmelerin kazançlarının kurumlar vergisine tabi olduğu açık olmakla birlikte vergilendirme sonrasında kalan karın derneğe veya vakfa aktarılmasının ayrıca stopaja tabi olup olmadığı uygulamada tartışmalı bir konudur.

    Vergi idaresinin yaklaşımı bu aktarımın dernek ve vakıflar bakımından iştirak kazancı ve iktisadi işletme bakımından kar dağıtımı olarak değerlendirilmesi yönündedir. Bu görüşün dayanağını Gelir Vergisi Kanunu’nun iştirak hisselerinden doğan kazançları düzenleyen 75. maddesi ile kar paylarında vergi kesintisini öngören 94. maddesi oluşturmaktadır.

    Buna karşılık yargı kararlarında aktarımın niteliği konusunda farklı değerlendirmeler bulunmaktadır. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 26.04.2024 tarihli 2023/454 Esas ve 2024/420 Karar sayılı kararında stopaj uygulanmaması gerektiği yönünde bir yaklaşım benimsenmiştir. Vakfa ait iktisadi işletmeye ilişkin bu kararda Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, iktisadi işletmenin ayrı bir kurumlar vergisi mükellefi olmasını vakıf ile işletme arasında iştirak ilişkisi bulunduğunun kabulü için yeterli görmemiştir. Ayrı tüzel kişiliği bulunmayan iktisadi işletme ile bağlı olduğu vakfın aynı tüzel kişilik içerisinde yer almasından hareketle aktarılan kazancın iştirak hisselerinden doğan kazanç kapsamında olmadığına karar vermiştir.

    Buna karşılık Danıştay 3. Dairesinin 29.05.2025 tarihli 2023/11159 Esas ve 2025/2612 Karar sayılı kararında ise aksi yönde görüş benimsenmiştir. Danıştay 3. Dairesi iktisadi işletmenin sermayesini sağlayan vakfa aktarılan karı iştirak kazancı olarak nitelendirmiştir. Bu değerlendirmede başka bir kurumun hisselerine sahip olunmasının zorunlu olmadığı ve kuruluşun tamamına sahip olunmasının da iştirak kazancı doğurabileceği kabul edilmiştir.

    Dolayısıyla görüş ayrılığının merkezinde vergi mükellefiyeti bakımından ayrı kabul edilen iktisadi işletmenin kar aktarımı bakımından da bağımsız bir iştirak gibi değerlendirilip değerlendirilemeyeceği bulunmaktadır. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, tüzel kişilik birliğini esas alırken Danıştay 3. Dairesi sermayenin sağlanması ve kazancın aktarılması ilişkisine ağırlık vermektedir. Bu farklılık aynı hukuki yapının vergilendirilmesinde farklı sonuçlarla karşılaşılmasına neden olmaktadır.

    Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun bu kararına karşılık Danıştay 3. Dairesinin aksi yöndeki değerlendirmesi iktisadi işletmelerden bağlı bulundukları derneklere veya vakıflara yapılan kar aktarımlarının stopaja tabi tutulup tutulmayacağı konusunda uygulamada ciddi bir belirsizlik yaratmaktadır. Özellikle yüksek tutarlı kar aktarımlarında dernekler ve vakıflar açısından ciddi bir vergi yükü doğuran bu uygulama karşısında beyannamelerin ihtirazı kayıtla verilmesi ve tahakkuk eden verginin ödenmesinin ardından süresi içerisinde dava açılması hukuki hakkın korunması bakımından değerlendirilebilecek bir yoldur. Yargı kararları arasındaki görüş ayrılığı nedeniyle davanın sonucu konusunda kesinlik bulunmamakla birlikte lehe kararlar doğrultusunda ödenen verginin faiziyle birlikte iadesinin talep edilmesi elde edilebilecek mali fayda açısından dernekler ve vakıflar için önemli bir hukuki imkan sunmaktadır.

    Diğer taraftan yargı kararları arasındaki görüş ayrılığına dayanılarak stopajın hiç beyan edilmemesi ve ödenmemesi vergi aslına ek olarak vergi zıyaı cezası ve gecikme faiziyle karşılaşılmasına, şartların oluşması halinde ise kanuni temsilcilerin şahsi malvarlıklarıyla sorumluluğunun gündeme gelmesine neden olabilecektir. Bu nedenle beyannamelerin ihtirazı kayıtla verilmesi, tahakkuk eden verginin ödenmesi ve süresi içerisinde dava açılarak iadesinin talep edilmesi hem hukuki hakların korunması hem de belirtilen risklerin önlenmesi bakımından daha uygun bir yol olarak görünmektedir.

    Herhangi bir sorunuz olması halinde bize her zaman ulaşabilirsiniz.

    Gülbenk & Kavlakoğlu Hukuk Bürosu